Weesp - gemeentelijke monumenten  
G 0700-03 HERENGRACHT 16; Kerkgebouw
   
Huidige bestemming Rooms-katholieke kerk
Oorspr. bestemming Rooms-katholieke kerk
Ontwerp Th. Asseler (kerkgebouw) en A.A.M. Bruning (bovenbouw toren).
Opdrachtgever R.K. parochiebestuur
Datering 1875-1876 (kerk), 1900 (voltooiing toren)
Bouwstijl Neogotisch
Object R.K. Kerkgebouw
Categorie 4
   
Beschrijving:  
Neogotische kruisbasiliek, kerk van de St. Laurentiusparochie. De huidige kerk staat op de plaats -en mogelijk op de funderingen- van de in 1794 gewijde voorganger. Deze verving de schuilkerk (thans rijksmonument) aan de Achtergracht nr 15. In de jaren 1875-1876 is de kerk met het angelustorentje en de onderbouw van de grote toren gebouwd. Ontwerper was Th. Asseler (1823-1879). De overeenkomst met de kerk van Wervershoof welke in 1868 door Asseler's medewerker H. Leguyt is ontworpen is opmerkelijk. Ook de kerk van Duivendrecht, door Leguyt ontworpen, kent in detail verwante oplossingen. De toren werd in 1900 gebouwd onder architectuur van A.M. Bruning. In 1947 en in 1993 is het gebouw hersteld. De kerk is een kruisbasiliek, bestaande uit een toren met naaldspits, een schip van vier traveeén, een nauwelijks uitspringend transept en een koor met zijkapellen en aanbouwen. Het koor bestaat uit twee traveeén en een vijfzijdige sluiting.
De zijbeuken en koorkapellen (van één travee lengte) hebben lessenaarsdaken, de aanbouwen naast het koor zijn voorzien van tentdaken. De transepten zijn voorzien van topgevels die worden bekroond met een kruisbloem. Alle kappen en spitsen zijn met natuurleien in maasdekking belegd. De toren wordt geflankeerd door traptorens met een spitsje dat tegen de romp van de toren aanleunt. Boven de viering staat een angelustorentje met spits. De lichtbeuk is gedekt met half in de kap gewerkte houten tongewelven, terwijl de koorabsis en de zijbeuken overkluisd zijn met gestucadoorde schijngewelven. De pijlers zijn gebouwd op basis van een vierkant, resp. een rechthoek. Ze zijn bezet met ronde schalken. De gevels zijn van paarsrode handvormsteen, uitgevoerd in kruisverband met geknipte voeg, de bovenbouw van de toren is in bijpassende machinale steen uitgevoerd, verband en voegtype als boven.Vensteromlijstingen, gootfriezen en andere versieringen zijn in gele baksteen uitgevoerd.
De koorabsis is voorzien van steunberen. Daartussen bevinden zich lancetvensters waarboven een oculus. De zijbeuken zijn voorzien van steunberen. Ze hebben in elke travee gekoppelde lancetvenstertjes met een kleine oculus als bekroning, terwijl de lichtbeuk in elke travee drie gestaffelde lancetvensters bezit. De transeptgevels hebben een reeks lancetvensters, bekroond door een groot roosvenster. Ze worden bekroond door een kruisbloem. De toren heeft haakse steunberen, en aan de voorzijde een ingangsportaal dat samen met het grote venster daarboven is gevat in een fors geprofileerde omlijsting uit grote baksteen. Dit geheel wordt bekroond door een wimberg.
De tweede geleding heeft per gevel twee lancetvensters. De derde geleding begint met een casettenfries. Daarboven is een brede spitsboognis die de gekoppelde galmgaten en de ronde wijzerplaten omvat. Deze wordt bekroond door een wimberg met kruisbloem. Aan weerszijden is een balustrade die eindigt tegen forse hoekpinakels. Op de spits, en ook op het kerkdak, bevinden zich dakkapellen, bekroond met een piron. In en nabij de toren bevinden zich twee "eerste stenen" met als inscriptie een aantal namen en de jaartallen 1875 en 1947 (herstelling).Vanuit constructief oogpunt is het gebouw opmerkelijk als een laat voorbeeld van "stucadoorsgotiek".Van de oorspronkelijke aankleding is alleen een deel van de beglazing over. Met name de transeptvensters, in 1911 gemaakt door het Roermondse atelier Nicolas, zijn waardevol. In de koorabsis achter het altaar goede glazen van latere tijd. Onder het thans aanwezige schilderwerk bevinden zich delen van de oorspronkelijke, rijke polychromie. Het orgel bevat nog elementen van een achttiende-eeuws Strümphler-orgel dat reeds dienst deed in de schuilkerk aan de Achtergracht.
   
Storende elementen:  
Een gemis is het ontbreken van de oorspronkelijke interieurpolychromie.  
   
Motivatie plaatsing gemeentelijke monumentenlijst:  
Het object, bestaande uit kerk en pastorie (object G 0700-04) vertegenwoordigt een belangrijke stedenbouwkundige waarde. Bouwhistorisch is het object opmerkelijk als (laat) voorbeeld van stucadoorsgotiek. Het interieur is goed van opzet en aangenaam van verhoudingen. Aan de monumentale waarde dragen de vensters van Nicolas ten zeerste bij. Ondanks verschil in bouwtijd mag worden geconcludeerd dat kerk en toren uitstekend met elkaar harmoniëren. Als teken van de katholieke emancipatie is het gebouw van waarde voor de geschiedenis van Weesp.
   
Datum beschrijving: 26-01-1995